اذن - بدان كه اذن در قرآن بر سه وجه باشد : وجه نخستين اذن بمعنى گوش فراداشتن بود چنان كه خداى در سورة الانشقاق ( 2 ) گفت : « إِذَا السَّماءُ انْشَقَّتْ وَ أَذِنَتْ لِرَبِّها وَ حُقَّتْ » يعنى و سمعت لربّها و حقّ لها أن تسمع . و هم درين سورة ( 5 ) گفت : « وَ أَلْقَتْ ما فِيها وَ تَخَلَّتْ وَ أَذِنَتْ لِرَبِّها وَ حُقَّتْ » يعنى و سمعت و حقّ لها ان تسمع . و وجه دوم اذن بمعنى دستورى دادن بود در چيزى چنان كه در سورة البقرة ( 102 ) گفت : « وَ ما هُمْ بِضارِّينَ بِهِ مِنْ أَحَدٍ إِلَّا بِإِذْنِ اللَّهِ » يعنى باذن اللّه فى ضرّه . و در سورة آل عمران ( 145 ) گفت : « وَ ما كانَ لِنَفْسٍ أَنْ تَمُوتَ إِلَّا بِإِذْنِ اللَّهِ » يعنى باذن اللّه فى موتها . و درين سورة ( 166 ) گفت : « وَ ما أَصابَكُمْ يَوْمَ الْتَقَى الْجَمْعانِ فَبِإِذْنِ اللَّهِ » يعنى اللّه اذن فى ذلك . و در سورة يونس ( 100 ) گفت : « وَ ما كانَ لِنَفْسٍ أَنْ تُؤْمِنَ إِلَّا بِإِذْنِ اللَّهِ » يعنى باذن اللّه فى ايمانها . و وجه سيم اذن بمعنى فرمان بود چنان كه در سورة النسا ( 64 ) گفت : « وَ ما أَرْسَلْنا مِنْ رَسُولٍ إِلَّا لِيُطاعَ بِإِذْنِ اللَّهِ » يعنى بامر اللّه . و در سورة الرعد ( 38 ) گفت : وَ ما كانَ لِرَسُولٍ أَنْ يَأْتِيَ بِآيَةٍ إِلَّا بِإِذْنِ اللَّهِ يعنى بأمر اللّه . و در سورة ابراهيم ( 1 ) گفت : لِتُخْرِجَ النَّاسَ مِنَ الظُّلُماتِ إِلَى النُّورِ بِإِذْنِ رَبِّهِمْ يعنى بأمر ربّهم . و هم درين سورة ( 25 ) گفت : « تُؤْتِي أُكُلَها كُلَّ حِينٍ بِإِذْنِ رَبِّها » يعنى بامر ربها . و ازين معنى در قرآن بسيارست . ارض - بدان كه ارض در قرآن بر هفت وجه باشد : وجه نخستين ارض بمعنى زمين بهشت بود خاص چنان كه